Choroby i zaburzenia

Anoreksja

anoreksja
osoba chora na anoreksję, autor: Luaxan

Co to anoreksja?

Anoreksja, zwana także jadłowstrętem psychicznym, jest potencjalnie zagrażającym życiu zaburzeniem odżywiania, które charakteryzuje się zagładzaniem się oraz nadmierną utratą wagi. Choroba ta jest diagnozowana, gdy osoba waży co najmniej 15% mniej niż jego normalna / idealna masa ciała. Ekstremalne odchudzanie u osób z anoreksją może prowadzić do niebezpiecznych uszczerbków na zdrowiu lub nawet śmierci.

Termin jadłowstręt dosłownie oznacza „utratę apetytu”. Jednak ta definicja jest myląca, ponieważ osoby z anoreksją są często głodne, ale mimo tego i tak odmawiają posiłku. Osoby z anoreksją obawiają się przytycia i uważają siebie za osoby otyłe, nawet jeśli w rzeczywistości są one bardzo chude. Osoby te mogą próbować zrzucić zbędne w ich ocenie kilogramy znacznie ograniczając spożycie żywności oraz wykonując nadmierne ilości ćwiczeń.

Komu zagraża anoreksja?

Zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja, występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. Ryzyko wystąpienia zaburzeń odżywiania jest większe u aktorów, modeli, tancerzy i sportowców czyli w zawodach, w przypadku których wygląd lub masa ciała są bardzo ważne.

Osoby z anoreksją mają skłonność do podejmowania prób osiągania wysokich wyników, zdobywają bardzo dobre oceny w szkole, sporcie, pracy i innych działaniach. Osoby te wydają się być perfekcjonistami z objawami takimi jak obsesyjność, niepokój lub depresja. Jadłowstręt psychiczny zazwyczaj ujawnia się podczas okresu dojrzewania, ale może wystąpić w każdym momencie życia człowieka.

Przyczyny anoreksji

Dokładna przyczyna anoreksji nie jest znana, ale badania sugerują, że połączenie pewnych cech osobowości, emocji i wzorców myślenia, a także czynników biologicznych i środowiskowych, może być jej powodem.

Osoby z anoreksją często wykorzystują żywność i dietę jako sposób uzyskania poczucia kontroli, gdy inne obszary ich życia są bardzo stresujące lub kiedy czują się przytłoczeni. Uczucia nieadekwatności, niska samoocena, lęk, złość lub samotność też mogą przyczyniać się do rozwoju tej choroby. Ponadto, osoby z zaburzeniami odżywiania mogły w przeszłości miewać kłopoty w utrzymywaniu dobrych relacji z partnerami lub w przeszłości ich rozmiar lub waga były tematem żartów. Presja ze strony rówieśników i społeczeństwa, które zrównuje szczupłość i wygląd z pięknem również może mieć wpływ na rozwój anoreksji.

Zaburzenia odżywiania mogą mieć również przyczyny fizyczne. Zmiany hormonalne, sprzyjające występowaniu temu zaburzeniu, mogą wpływać na nastrój, apetyt, myślenie i pamięć. Fakt, że jadłowstręt psychiczny często dotyczy więcej niż 1 członka rodziny sugeruje, że skłonność do choroby może częściowo być dziedziczna.

Objawy anoreksji

Najczęściej występującymi objawami anoreksji są:

  • szybka utrata masy ciała w ciągu kilku tygodni lub miesięcy,
  • kontynuacja odchudzania lub ograniczone jedzenie, nawet gdy waga danej osoby jest już stosunkowo niska,
  • niespotykane wcześniej zainteresowanie żywnością, kaloriami, wartościami odżywczymi lub gotowaniem,
  • intensywny lęk przed przybraniem na wadze,
  • dziwne nawyki żywieniowe i przyzwyczajenia, takie jak np. jedzenie w tajemnicy,
  • uczucie nadwagi, nawet jeśli ta osoba w rzeczywistości ma niedowagę,
  • niezdolność do rzeczywistej oceny własnego ciężaru ciała,
  • dążenie do perfekcji i skłonność do samokrytycyzmu,
  • depresja, lęk, drażliwość,
  • rzadka lub nieregularna miesiączka, a czasami nawet jej brak,
  • częste stosowanie tabletek przeczyszczających, moczopędnych lub odchudzających,
  • podatność na choroby,
  • noszenie luźnych ubrań, w celu ukrycia utraty wagi,
  • kompulsywne wykonywanie ćwiczeń,
  • poczucie własnej bezwartościowości lub brak nadziei,
  • wycofanie społeczne,
  • inne objawy fizyczne, które rozwijają się z czasem, a w tym: niska tolerancja na zimno, łamliwość włosów i paznokci, skóry sucha lub zżółknięta, anemia, zaparcia, obrzęknięte stawy, próchnica zębów, porost nowych i cienkich włosów na ciele.

Nieleczona anoreksja może prowadzić do:

  • uszkodzenia narządów, zwłaszcza serca, mózgu i nerek,
  • spadku ciśnienia krwi, tętna, nieregularnego oddechu,
  • utraty włosów,
  • nieregularnego bicia serca,
  • osłabienia kości (osteoporoza),
  • zaburzenia równowagi płynów w organizmie,
  • śmierci – z głodu lub samobójstwa.

Jak diagnozuje się anoreksję?

Zdiagnozowanie anoreksji może być trudne. Tajemniczość, obawa przed wstydem oraz zaprzeczenie bycia chorym często występują w przypadku tego typu zaburzeń. W rezultacie, choroba może zostać niezauważona nawet przez długi czas.

Jeśli powyższe objawy występują to należy zgłosić się do lekarza, który rozpocznie ocenę analizując pełną historię medyczną i wykona odpowiednie  badania. Chociaż nie istnieją żadne badania laboratoryjne konkretnie ukierunkowane na diagnozowanie anoreksji, to lekarz może stosować różne badania diagnostyczne, takie jak badania krwi, aby wykluczyć inną chorobę mogącą być przyczyną utraty masy ciała, jak również w celu oceny skutków utraty wagi.

Jeśli nie zostanie zidentyfikowana żadna choroba fizyczna, to osoba może zostać skierowana do psychiatry lub psychologa, pracowników służby zdrowia, którzy są specjalnie przeszkoleni w zakresie diagnozowania i leczenia chorób psychicznych. Psychiatrzy i psychologowie mogą używać specjalnie przeznaczonych w tym celu badań do oceny osoby z podejrzeniem zaburzenia odżywiania.

Leczenie anoreksji

Szybka pomoc medyczna może być wymagana w niektórych skrajnych przypadkach, kiedy to odwodnienie, niedożywienie, niewydolność nerek lub nieregularne bicie serca może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia.

Bez względu na stan osoby chorej leczenie anoreksji jest trudne, ponieważ większość osób z zaburzeniami zaprzecza, że ten problem ich dotyczy. Podobnie jak wszystkie zaburzenia odżywiania, anoreksja wymaga kompleksowego planu leczenia, który jest dostosowany do potrzeb każdego pacjenta.

Cele leczenia obejmują przywrócenie człowieka do zdrowej wagi, niwelując problemy emocjonalne, takie jak niskie poczucie własnej wartości, niewłaściwe wzorce myślenia i rozwijające się długoterminowe zmiany w zachowaniu człowieka. Leczenie najczęściej obejmuje kombinację następujących środków:

  • Psychoterapia: rodzaj poradnictwa indywidualnego, które koncentruje się na zmianie myślenia (terapia poznawcza) i zachowania (terapia behawioralna) osoby z zaburzeniami odżywiania. Leczenie obejmuje praktyczne techniki wspierające rozwój zdrowych postaw wobec jedzenia i wagi człowieka oraz zmiany podejścia do sposobu reakcji osoby chorej na trudne sytuacje życiowe.
  • Leki: niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) wspomagające kontrolę nad niepokojem i depresją związaną z zaburzeniami odżywiania. Niektóre leki przeciwdepresyjne mogą również pomóc zasnąć oraz pobudzają apetyt.
  • Konsultacje żywieniowe: ma to na celu nauczenie zdrowego podejścia do jedzenia i wagi człowieka, w celu przywrócenia normalnych wzorców żywieniowych, nauki istotności prawidłowego żywienia i zrównoważonej diety.
  • Terapia grupowa: wsparcie rodziny jest bardzo ważne dla powodzenia leczenia osoby chorej. Ważne jest, aby członkowie rodziny zrozumieli czym jest zaburzenie odżywiania i byli w stanie rozpoznać jego objawy i symptomy. Osoby z zaburzeniami odżywiania mogą wynieść wiele dobrego z terapii grupowej, gdzie znajdą pomoc i otwarcie będą mogły przedyskutować swoje uczucia i problemy z innymi ludźmi, którzy mają wspólne doświadczenia.
  • Hospitalizacja: hospitalizacja może być potrzebna do leczenia znacznej utraty wagi, która doprowadziła do niedożywienia i innych poważnych powikłań zdrowia psychicznego lub fizycznego, takich jak schorzenia serca, poważna depresja, czy nawet ryzyko popełnienia samobójstwa.

Perspektywy dla osób chorych na anoreksję

Anoreksja, podobnie jak inne zaburzenia odżywiania, pogarsza się z czasem, jeżeli nie będzie leczona. Im szybciej takie zaburzenie jest rozpoznane i leczone, tym lepsze będą wyniki kuracji. Jadłowstręt można wyleczyć, dzięki czemu osoba może powrócić do zdrowej wagi; aczkolwiek wiele osób z anoreksją zaprzecza, że ma problem i odmawia leczenia się.

Mimo tego, że leczenie jest możliwe, to ryzyko nawrotu choroby jest wysokie. Wyzdrowienie z anoreksji zwykle wymaga długotrwałego leczenia, jak również silnego zaangażowania osoby chorej. Pomoc członków rodziny i innych bliskich może pomóc zapewnić, że osoba otrzyma potrzebną pomoc.

Czy można zapobiec anoreksji?

Zapobiegnięcie wszystkim przypadkom anoreksji może być niemożliwe, ale mimo tego dobrze jest rozpocząć leczenie osoby w momencie wystąpienia pierwszych objawów. Ponadto, edukowanie i zachęcanie do zdrowych nawyków żywieniowych i realistycznego podejścia do żywności i postrzegania swojego ciała może również być pomocne w zapobieganiu rozwoju lub nasilenia zaburzeń odżywiania.

Kiedy należy zwrócić się o pomoc?

Szukaj natychmiast pomocy u lekarza jeśli podejrzewasz, że Ty lub ktoś kogo znasz ma anoreksję lub inne zaburzenia odżywiania. Zaburzenia odżywiania mogą stawać się coraz bardziej uciążliwe, im dłużej pozostają nieleczone. W ciężkich przypadkach choroby te mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Treść artykułu została skonsultowana z lekarzem