Choroby i zaburzenia

Astygmatyzm

Co to jest astygmatyzm?

oko
autor: Eelco

Zdolność oka do skupiania światła zawdzięczamy przede wszystkim jego przedniej powierzchni zwanej rogówką. W proces ten zaangażowana jest także soczewka, która znajduje się za rogówką. Idealna rogówka posiada symetrycznie zakrzywioną powierzchnię, jak piłka do koszykówki. Astygmatyzm występuje, gdy rogówka lub soczewka nie są symetryczne. W efekcie osoby z zaawansowanym astygmatyzmem mogą mieć problemy z widzeniem – obraz będzie zniekształcony lub niewyraźny.

Astygmatyzm mierzy się w dioptriach. Przy ponad 1 dioptrii zazwyczaj wymagana jest korekta wzroku przy wykorzystaniu okularów lub miękkich soczewek kontaktowych.

Astygmatyzm to często choroba dziedziczna i nierzadko występuje w połączeniu z innymi refrakcyjnymi problemami (powiązanymi z załamaniem światła w elemencie oka), takimi jak dalekowzroczność lub krótkowzroczność. Astygmatyzm może również nasilać się wraz z wiekiem.

Przyczyny astygmatyzmu

Przyczyna astygmatyzmu nie jest zazwyczaj znana i nie wiąże się jej z zewnętrznymi lub genetycznymi czynnikami.

Stożek rogówki

Jedna na 400 osób (0,25%) ma wyższy stopień astygmatyzmu, co wywołane jest stożkiem rogówki – stanem, w którym rogówka stopniowo zmienia kształt i staje się cieńsza. Stożek rogówki zazwyczaj objawia się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Rogówka jest wykonana z przezroczystych włókien kolagenowych, które utrzymują kształt rogówki w miejscu, podobnie jak budynek jest podtrzymywany przez stalową konstrukcję.

Oczy ze stożkiem rogówki mają słabsze włókna kolagenowe. To powoduje, że rogówka wybrzusza się i zniekształca obraz. Stożek rogówki może rozwinąć się na tyle, że soczewki kontaktowe nie wystarczą do rozwiązania problemów ze wzrokiem i wymagany będzie przeszczep rogówki. W przypadku leczenia stożka rogówki operacja jest ostatecznością i ma zmienną szansę na powodzenia. Na szczęście nowoczesne procedury mogą wspomóc leczenie stożka rogówki, a pacjent uniknąć przeszczepu chorej rogówki.

Astygmatyzm soczewkowy

Inną formą astygmatyzmu jest astygmatyzm soczewkowy. Jest on spowodowany niedoskonałościami innej zakrzywionej struktury wewnątrz oka – naturalnej wewnętrznej soczewki, która również skupia światło. Niewyraźne widzenie będące wynikiem astygmatyzmu soczewkowego można leczyć przy pomocy okularów lub soczewek kontaktowych.

Objawy astygmatyzmu

Najczęstszym objawem astygmatyzm jest rozmyte lub podwójne widzenie. W przypadku niskiego natężenia choroby wiele osób nawet nie zauważa tych dolegliwości, jednak te dotknięte bardziej dokuczliwym astygmatyzmem doświadczają zauważalnych dla nich zniekształceń wizji.

Szczególnie ważne jest aby pamiętać, że dzieci z zaburzeniami widzenia mogą nie być świadome tego, iż ich wzrok jest nieoptymalny. W końcu może nigdy nie widziały świata tak jak inni. Z tego powodu należy regularnie zabierać dzieci na kontrolę wzroku.

Oto niektóre objawy astygmatyzmu:

  • rozmywanie się małych liter, trudności w czytaniu,
  • podwójne widzenie,
  • niezdolność wyraźnego widzenia bez mrużenia oczu, zarówno rzeczy znajdujących się w pobliżu jak i tych odległych.

U dzieci z problemami w widzeniu, takimi jak astygmatyzm, mogą wystąpić:

  • trudności w koncentrowaniu wzroku na drukowanych słowach,
  • zmęczenie oczu,
  • bóle głowy.

Jak diagnozuje się astygmatyzm?

Ludzie zwykle skarżą się na zaburzenia widzenia, lub dzieci mogą nie zdać badania wzroku przeprowadzonego przez lekarza, jeszcze przed rozpoznaniem astygmatyzmu.

Do właściwego zdiagnozowania tej choroby lekarz może zastosować jedną, lub więcej, z czterech metod diagnozujących astygmatyzm i zmierzyć jego zaawansowanie.

Badanie wzroku. Najbardziej powszechne badanie. Pacjenci czytają litery znajdujące się na tabliczce/kartce, które powinni zobaczyć z 5 metrów. Prawidłową ostrość wzroku opisuje się 5/5 co oznacza, że osoba badana patrząc na tablicę testową z odległości 5 metrów jest w stanie rozpoznać znak nie mniejszy niż ten, który przy prawidłowej ostrości wzroku jest rozpoznawany z odległości 5 metrów.

Mężczyzna przy foropterze
Foropter, autor: Ben Ostrowsky

Badanie wad refrakcji oka. Tzw. foropter, który zawiera soczewki korekcyjne, jest umieszczany na przeciw oka. Używany jest on do pomiaru wady wzroku. Czasami lekarz patrzy na odbicie światła z oka poprzez urządzenie zwane retinoskopem i wspomaga się soczewkami w celu ustalenia czy występuje jakakolwiek refrakcja (załamywanie promieni świetlnych). Następnie okulista przetestuje różne opcje soczewek znajdujących się w foropterze, aby dokonać korekty wzroku – aż pacjent będzie mógł zobaczyć wyraźnie. Po zbadaniu obu oczu lekarz wypisze receptę na okulary lub szkła kontaktowe, które to najlepiej wspomagały Twoje widzenie podczas przeprowadzonego badania.

Keratometria. Keratometr mierzy krzywiznę centralnej rogówki. Rogówka jest zewnętrzną soczewką oka, której funkcje można porównać do szyby samochodu. Rogówki bez astygmatyzmu charakteryzuja się jednolitą lub symetryczną krzywizną, a rogówki z astygmatyzmem wręcz przeciwnie. Keratometr określa południki rogówki (najbardziej strome i najbardziej płaskie), które informują lekarza o kształcie rogówek i “mocy” ostrości. Keratometr jest również używany do dopasowania soczewek kontaktowych oraz do monitorowania krzywizny rogówki po chirurgii oka.

Topografia rogówki. Te zaawansowane badanie dostarcza najbardziej szczegółowych informacji o kształcie rogówki. Pacjent patrzy na wybrany cel, gdy urządzenie wykonuje tysiące drobnych pomiarów. Następnie komputer tworzy kolorową mapę rogówki na podstawie zebranych danych. Ta mapa rogówki pozwala lekarzowi zobaczyć kompleksowy obraz rogówki. Takie wyrafinowane pomiary są kluczowe w przypadku planowania operacji i od czasu do czasu doboru soczewek kontaktowych. Topografia rogówki jest ważna w diagnostyce stożka rogówki jako przyczyny astygmatyzmu.

Astygmatyzm – leczenie

Astygmatyzm można skorygować za pomocą okularów, szkieł kontaktowych lub operacji. Jednak niektórzy lekarze uważają, że osoby z bardzo lekkim astygmatyzmem najlepiej pozostawić bez leczenia.

Poniżej przedstawiamy wybrane sposoby leczenia astygmatyzmu.

Soczewki okularów są ukształtowane tak, aby przeciwdziałać nienaturalnemu kształtowi rogówki lub soczewki, które to są przyczyną niewyraźnego widzenia. Okulary spełniają swoje zadanie, gdy pacjent patrzy prosto przed siebie. Jednak, w zależności od konkretnej korekty wzorku, okulary mogą sprawiać wrażenie, iż podłogi lub ściany wydają się przechylać. To wrażenie zazwyczaj znika całkowicie, gdy pacjent do nich się przyzwyczai. Pacjenci z silnym astygmatyzmem zwykle dostosowują się do ich pierwszej pary okularów nawet w pierwszym tygodniu ich użytkowania. Jeśli jednak ich noszenie nie pomaga, to zwróć się do lekarza, aby ponownie sprawdził przypisaną receptę oraz sprawdził Twoje nowe okulary.

Specjalnie zaprojektowane soczewki kontaktowe mogą również korygować astygmatyzm. Wszystkie soczewki kontaktowe obracają się, gdy osoba mruga. Jednak soczewki stosowane w przypadku astygmatyzu – zwane „soczewkami torycznymi – są zaprojektowane tak, aby powracały do tej samej pozycji za każdym razem, gdy użytkownik mruga. Tak więc, toryczne soczewki kontaktowe nadrabiają nieprawidłowości krzywizny rogówki.

Laserowa korekcja wzroku (LASIK). W tym przypadku chirurg wykorzystuje laser w celu zmiany kształtu rogówki, dzięki czemu może ona lepiej skupiać promienie świetlne.

Przebieg leserowej korekcji wzroku:

Po znieczuleniu oka kroplami do oczu sterylne urządzenie mechaniczne (lub inny laser) tworzy cienką, sztuczną klapkę w rogówce. Chirurg podnosi i przerzuca klapę przy wykorzystaniu maleńkiego narzędzia. Centralna część głębszej warstwy rogówki jest poddawana obróbce laserowej – dokładnie rzeźbiona jest wewnętrzną część rogówki. Lekarz następnie przewraca klapkę z powrotem do pierwotnej pozycji. Wreszcie, lekarz podaje antybiotyki oraz przeciwzapalne krople do oczu. Na końcu lekarz zabezpiecza oczy zazwyczaj przezroczystymi osłonami. Po tej czynności można wrócić do domu.

Istnieją pewne zagrożenia powiązane z laserową korekcją oczu, które podkreślają konieczność poszukiwania wykwalifikowanego chirurga w celu zminimalizowania ryzyka.

  • Podczas operacji może czasami dojść do niewłaściwej korekty wzorku, wymagającej kolejnej operacji.
  • Możesz doświadczać blasku wokół świateł, które to osłabiają Twój wzrok w nocy. Jednak nowe procedury i badania przesiewowe są tak zaprojektowane, aby ten blask zminimalizować.
  • Operacja może doprowadzić do zwiększonej suchości oka.
  • Jeśli masz 40 lat lub więcej, możesz nadal być zmuszona/-y do noszenia okularów do czytania. Można tego uniknąć wybierając technikę monowizji, w przypadku której dominujące oko koncentruje się na widzeniu w dal, a nie dominujące oko umożliwia widzenie z bliska. Chociaż może się wydawać, że to spowoduje zdezorientowanie i trudności w skupianiu wzroku większość ludzi dostosować się do tego stanu, ponieważ dysproporcja jest minimalna. Monowizja może zostać niejako zaprezentowana za pomocą soczewek, jeszcze przed przeprowadzeniem operacji.

Keratotomia astygmatyczna jest kolejną procedurą używaną do korekcji astygmatyzmu. Chirurg robi małe nacięcia w rogówce, które są strategicznie rozmieszczone na najbardziej stromych zakrzywieniach. Pozwala to bardziej skupić się światłu bardziej dokładnie w siatkówce. Procedura ta jest stopniowo zastępowana przez operacje laserowe w przypadku silniejszych odmian astygmatyzmu.

Treść artykułu została skonsultowana z lekarzem

  • Koteczek

    Chciałam zapytać czy ktoś może korygował astygmatyzm laserem? Czy polecacie taki zabieg czy może mieliście jakieś powikłania? Po drugie: czy astygmatyzm może powodować, że jest większa szansa na pojawienie się jaskry? ja mam takie podejrzenie z powodu utrzymującego się za wysokiego ciśnienia oka.

    • Meg

      Przeszłam zabieg laserowej korekcji astygmatyzmu i nie żałuję. Komfort życia jest o wiele większy, kiedy nie trzeba przejmować się okularami. Nie miałam żadnych komplikacji. Zabieg był troszeczkę nieprzyjemny, ale personel był świetny, więc nie mam na co narzekać.
      Co do drugiego pytanie – nie mam pojęcia. Nie wiem również, czy wysokie ciśnienie oka nie jest przeciwwskazaniem to wykonania zabiegu, bo ja miałam bardzo dużo badań przed wszystkim, między innymi ciśnienie. Musiałabyś skonsultować to z lekarzem.