Artykuły partnerów

Ból nowotworowy – aspekty psychologiczne

Nowotwór jest poważną chorobą, odbijającą się również na psychice pacjenta. Jest to dolegliwość ciała i duszy, a osoby zmagające się z bólem nowotworowym, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach, często pragną śmierci.

Czym jest ból?

Według definicji Międzynarodowej Organizacji Badania Bólu, ból jest „nieprzyjemnym doświadczeniem czuciowym i emocjonalnym związanym z rzeczywistym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek, lub opisywanym jako takie uszkodzenie.”, natomiast Komitet Nazewnictwa Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu definiuje ból jako „nieprzyjemne, zmysłowe i emocjonalne odczucie towarzyszące zarówno działaniu bodźca uszkadzającego, jak i bodźca zagrażającego uszkodzeniem tkanek.”.

Obie definicje odnoszą się do sfery psychologicznej i emocjonalnej. Ból to nie tylko doznanie fizyczne, ale również czuciowe. Nic więc dziwnego, że ma ogromny wpływ na to, jak pacjent postrzega siebie samego.

Można wyodrębnić trzy składowe reakcji człowieka cierpiącego na ból:

  • somatyczną – mięśniową, wegetatywną, hormonalną;
  • behawioralną – zachowania nastawione na radzenie sobie z bólem;
  • psychiczną – reakcje na przekroczenie progu tolerancji bólu.

4 etapy bólu

Wade J.B. i Price D.D. w pracy „Personality characteristics of patients with pain” zaproponowali uniwersalny model przeżywania bólu, składający się z czterech, powiązanych ze sobą etapów:

Etap I to doznania zmysłowo-dyskryminacyjne, które bezpośrednio łączą się z etapem II i wywołują uczucie przykrości oraz dyskomfortu. Etap III bólu nazywany jest cierpieniem i jest to zjawisko złożone, składające się z wielu reakcji uczuciowych, w tym: lęku, gniewu, depresji itp. Sposób przechodzenia przez ten etap jest zależny od cech osobowości, doświadczeń oraz umiejętności radzenia sobie z bólem. Ostatni, IV etap to behawioralna ekspresja bólu, czyli jego uzewnętrznienie. O ile poprzednie stany pacjent może przeżywać wyłącznie w sobie, o tyle silny, przewlekły ból nowotworowy uzewnętrznia się przez tzw. zachowania bólowe i może być obserwowany przez osoby z zewnątrz np. jako wybuchy agresji, upośledzenie sprawności ruchowej, zmiany w psychice chorego itp.

Leczenie bólu nowotworowego wymaga nie tylko farmakoterapii

Podstawą leczenia są środki przeciwbólowe, stosowane zgodnie z 3-stopniową drabiną analgetyczną, czyli silniejszy środek podaje się dopiero gdy słabszy nie przynosi efektu. Do kontroli fizycznego bólu stosuje się: leki z grupy NLPZ, słabe leki opioidowe oraz  silne leki opioidowe.

Dla optymalnego efektu i zapewnienia pacjentowi komfortu, leczenie farmakologiczne warto wspomagać leczeniem psychoonkologicznym, by zapobiegać współistniejącym chorobom, takim jak depresja. Więcej o leczeniu dolegliwości emocjonalnych podczas choroby nowotworowej można znaleźć na stronie bolprzebijajacy.pl.

Zdjęcia dostarczone przez autora artykułu.