Choroby i zaburzenia

Celiakia (nietolerancja glutenu)

Białe pieczywo (zawiera gluten)
źródło: stocksnap.io

Czym jest celiakia?

Celiakia – znana również jako nietolerancja glutenu – to immunologiczne zaburzenie trawienia powodujące uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego, gdy przez osobę chorą zjadana jest żywność zawierająca gluten. Gluten jest rodzajem białka znajdującego się w niektórych ziarnach. Uszkodzenie jelit, powstałe w wyniku reakcji na gluten, utrudnia organizmowi wchłanianie substancji odżywczych, zwłaszcza tłuszczu, wapnia, żelaza i kwasu foliowego.

Przyczyny celiakii

Właściwie funkcjonujący układ odpornościowy organizmu ma za zadanie ochronę przed negatywnym skutkiem działań obcych organizmów. Kiedy ludzie chorzy na celiakię jedzą pokarmy zawierające gluten, ich układ odpornościowy wytwarza przeciwciała mające go zwalczyć, które następnie atakują błonę śluzową jelit. To powoduje zapalenie jelit i uszkodzenia kosmków jelitowych – są to małe wypustki znajdujące się na powierzchni błony śluzowej jelita cienkiego. Kosmki zwykle wchłaniają składniki odżywcze z pożywienia. Jednak, jeśli kosmki są uszkodzone, organizm nie może prawidłowo wchłaniać substancji odżywczych, przez co osoba z celiakią będzie niedożywiona, bez względu na to ile dziennie zjada.

Celiakia – objawy

Objawy celiakii mogą być różne i zależą od osoby z tym zaburzeniem. Do objawów celiakii należą między innymi:

  • problemy z trawieniem (wzdęcia, bóle, gazy, biegunka, blade stolce, utrata masy ciała),
  • ciężka wysypka, zwana zapaleniem opryszczkowatym skóry,
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza (z powodu niskiej liczby krwinek),
  • problemy układu mięśniowo-szkieletowego (skurcze mięśni, bóle stawów i kości),
  • problemy z rośnięciem oraz nieprawidłowy rozwój (w przypadku dzieci),
  • różnego rodzaju ataki / napady (nieprzewidziane i nagłe pojawianie się objawów choroby),
  • mrowienie nóg (spowodowane uszkodzeniem nerwów i niskim poziomem wapnia w organizmie),
  • afty (owrzodzenia w jamie ustnej),
  • brak występowania miesiączki.

Problemy zdrowotne towarzyszące celiakii

Osoby z celiakią mogą być podatne na inne problemy zdrowotne, a w tym:

  • Osteoporoza – choroba osłabiająca kości i prowadząca do częstych złamań. Przyczyną są problemy z przyswajaniem przez organizm wystarczającej ilości wapnia i witaminy D.
  • Poronienie lub niepłodność.
  • Wady wrodzone, takie jak wady cewy nerwowej (nieprawidłowe uformowanie się kręgosłupa) spowodowane przez słabe wchłanianie takich składników jak kwas foliowy.
  • Napady padaczkowe.
  • Problemy z prawidłowym rośnięciem u dzieci – organizm nie wchłania wystarczającej ilości składników odżywczych.
  • Rak jelita (występujący w tym przypadku bardzo rzadko).

Celiakii mogą towarzyszyć inne choroby autoimmunologiczne, są to na przykład:

  • niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
  • cukrzyca typu 1,
  • toczeń,
  • reumatyzm,
  • zespół Sjogrena (zaburzenie powodujące niedostateczne wytwarzanie niektórych płynów przez gruczoły).

Jak diagnozuje się celiakię?

Jeśli lekarz podejrzewa u Ciebie celiakię, to prawdopodobnie przeprowadzi dokładne badanie lekarskie i omówi z Tobą Twoją historię choroby. Lekarz może również wykonać badanie krwi w celu wykrycia wyższych poziomów niektórych rodzajów przeciwciał (substancji produkowanych przez układ odpornościowy w celu walki z ciałami obcymi), które to zazwyczaj występują u osób z celiakią.

Mogą zostać wykonane także inne testy mające na celu wykrycie niedoborów składników żywieniowych. Są nimi na przykład badania krwi w celu ustalenia poziomu żelaza – niski poziom żelaza (będący przyczyną anemii) może wystąpić wraz z celiakią. Mogą zostać także pobrane próbki kału w celu wykrycia tłuszczu w stolcu, ponieważ celiakia zapobiega wchłanianiu tłuszczu z posiłku.

Lekarz może także wykonać biopsję jelita cienkiego, aby sprawdzić stan kosmków jelita cienkiego. W celu wykonywania biopsji lekarz umieszcza endoskop (cienka, pusta w środku rurka) w ustach, docierając tą drogą do jelita cienkiego. Następnie pobiera próbki jelita cienkiego za pomocą odpowiedniego przyrządu, aby zbadać je pod mikroskopem.

Leczenie celiakii

Osoby chorujące na celiakię nie mogą jeść żadnych produktów zawierających gluten (w tym pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa). Zazwyczaj eliminując gluten z codziennej diety osoby chore są w stanie poprawić kondycję swojego organizmu w ciągu kilku dni. W tym samym okresie ustępują objawy tej choroby. W większości przypadków kosmki regenerują się w ciągu sześciu miesięcy.

Niestety, należy pozostać na tej diecie do końca życia; spożywanie glutenu pod jakąkolwiek postacią może uszkodzić jelita, w wyniku czego powrócą objawy tego zaburzenia.

W rzadkich przypadkach jelita osób z celiakią mogą zostać na tyle uszkodzone, że konieczne będzie przyjmowanie odpowiednich suplementów za pomocą kroplówki.

Dieta bezglutenowa a codzienne życie

Zboże a celiakia
źródło: stocksnap.io

Dieta bezglutenowa to dla wielu osób duża zmiana w życiu. Musisz przemyśleć i dostosować swoje nawyki żywieniowe, a w tym co kupić na obiad, co będziesz jeść na imprezach lub co zjesz jako przekąskę. Stosowanie diety bezglutenowej oznacza, że nie możesz jeść wielu produktów spożywczych, w tym makaronów, płatków owsianych i przetworzonych produktów spożywczych zawierających ziarna. Musisz uważać jedząc pakowaną żywność, ponieważ może ona zawierać gluten. Zawsze zapoznaj się ze składnikami żywności pakowanej, a podczas jedzenia w restauracji zapytaj o składniki wybranego dania jeszcze przed złożeniem zamówienia.

Z drugiej strony, tylko dlatego, że masz celiakię nie oznacza, że nie możesz cieszyć się dobrze zbilansowaną dietą. Są obecnie dostępne chleby i makarony przygotowane z innych rodzajów mąki (ziemniaki, ryż, kukurydza, soja). Hipermarkety i wyspecjalizowane sklepy spożywcze często oferują pieczywo i inne produkty bezglutenowe. Możesz także nadal spożywać świeżą żywność, która nie została sztucznie przetworzona, na przykład owoce, warzywa, mięso i ryby, ponieważ nie zawierają glutenu.

Pamiętaj, że dietetyk lub inny wyszkolony pracownik służby zdrowia specjalizujący się w żywieniu, może pomóc Ci w dobraniu właściwej diety bezglutenowej.

  • Krzysztof Boskk

    Celiakia to naprawdę niebezpieczna choroba i każdy kto myśli, że ma problem z glutenem powinien się przebadać. Wbrew temu co wszędzie jest nam wciskane, wcale nie trzeba dużo by dowiedzieć się czy możemy chorować. Wystarczy zrobić test dna na celiakie i wszystko jasne. Gdyby nasze państwo funkcjonowało normalnie, to takie badania byłyby realizowane przesiewoow na całej populacji…

  • Gustavo Woltmann

    I to jest tak naprawdę jeden z nielicznych powodów, aby zaprzestać jedzenia glutenu. Osobom nieuczulonym i nie cierpiącym na celiakię nie wyrządza on zupełnie krzywdy, a obecny trend na jedzenie „gluten-free” staje się śmieszny.

    • Admin

      Smieszny ty jestes jak zachorujesz na celiaka to bedziesz inaczej gadal a teraz sie niewypowiadaj