Choroby i zaburzenia

Rwa kulszowa

Co to jest rwa kulszowa?

Nerw kulszowy
Nerw kulszowy, autor: MMG

Rwa kulszowa to często występujący rodzaj bólu (zespół objawów) wywołany przez ucisk lub podrażnienie nerwu kulszowego. Nerw kulszowy to najdłuższy nerw w ciele, zaczynający się w miednicy, idący przez pośladki i kończący się na stopach. Aż nawet 40% osób doświadcza w życiu rwy kulszowej lub podrażnienia nerwu kulszowego. Wypadnięcie dysku jest najczęstszą przyczyną rwy kulszowej, jednak czasami lekarze nie są w stanie znaleźć właściwej  przyczyny tego bólu.

Wszystko, co kładzie nacisk na nerw lub go podrażnia może spowodować ból, który to odczuwalny jest od tylnej części pośladków lub uda. Ból ten może być odczuwalny w różnym stopniu. Rwa kulszowa może być odczuwana jako łagodny ból, ostre pieczenie lub skrajny dyskomfort. Rwa kulszowa może również powodować uczucie drętwienia, osłabienie lub mrowienie.

Rwa kulszowa – objawy

Najczęstsze objawy rwy kulszowej to:

  • ból pośladka lub nogi, pogarszający się podczas siedzenia,
  • pieczenie lub mrowienie przechodzące od góry do dołu nogi,
  • osłabienie, drętwienie, lub trudności w poruszaniu nogi lub stopy,
  • ciągły ból po jednej stronie pośladka,
  • przeszywający ból znacznie utrudniający wstawanie.

Rwa kulszowa najczęściej dotyka tylko jednej strony dolnej części ciała. Często ból rozciąga się od dolnej części pleców, idąc dalej z tyłu uda w dół poprzez nogi. W zależności od tego, gdzie nerw kulszowy został naruszony, ból może także obejmować stopy lub palce.

Dla niektórych osób ból związany z rwą kulszową może być ciężki i osłabiający. Dla innych ból wywołany rwą kulszową może być nieregularny i irytujący, jednak w takich przypadkach możliwe jest pogorszenie sytuacji.

Niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem jeżeli doświadczysz jakichkolwiek objawów postępującego osłabienia dolnych części ciała lub utraty kontroli nad pęcherzem moczowym lub jelit.

Przyczyny rwy kulszowej

Przyczyną rwy kulszowej jest zazwyczaj podrażnienie nerwu kulszowego. Inne najczęstsze przyczyny rwy kulszowej to:

  • zwężenie lędźwiowego kanału kręgowego (zwężenie kanału kręgowego w dolnej części pleców)
  • choroba zwyrodnieniowa dysku (przesunięcie się dysków, które działają jak poduszki między kręgami)
  • kręgozmyk (przemieszczenie kręgów wraz z całym odcinkiem kręgów wyżej leżących ku przodowi w stosunku do kręgu położonego niżej),
  • ciąża.

Inne przyczyny, które mogą przyprawić Cię o ból pleców to: nadwaga, nieregularne ćwiczenia, noszenie wysokich obcasów albo spanie na zbyt miękkim materacu.

Diagnoza rwy kulszowej

Aby zdiagnozować rwę kulszową lekarz prawdopodobnie przeanalizuje Twoją historię choroby i przeprowadzi badanie pleców, bioder i nóg w celu sprawdzenia siły, elastyczności oraz wrażliwości na bodźce i odruchy.

Inne badania mogą obejmować:

  • wykonanie zdjęcia rentgenowskiego,
  • rezonans magnetyczny,
  • tomografię komputerową,
  • badania nerwów w celu określenia stanu zdrowia lub choroby nerwów.

Leczenie rwy kulszowej

W wielu przypadkach ból związany z rwą kulszową powoli zanika i mija z czasem. Na początku leczenie zwykle skupia się na podawaniu leków i wykonywaniu ćwiczeń w celu złagodzenia bólu. Ból ten można złagodzić poprzez:

  • unikanie siedzenia (chyba, że ​​jest bardziej komfortowe niż stanie);
  • na przemian przebywanie w pozycji leżącej z krótkimi spacerami. Można zwiększać długość tego spaceru za każdym razem, gdy coraz mniej odczuwa się ból;
  • przyjmując acetaminofen lub niesteroidowe leki przeciwzapalne takie jak ibuprofen lub naproksen.

Dodatkowe leczenie rwy kulszowej zależy od tego, co powoduje podrażnienie nerwów. Jeśli objawy nie zanikną, lekarz może zalecić fizjoterapię, przyjmowanie leków (np. takich jak sterydy), silniejszych leków zwiotczających mięśnie, a nawet chirurgii w ciężkich przypadkach.

Leczenie rwy kulszowej przy krótkim przebiegu choroby

Środki przeciwbólowe

Dostępne bez recepty leki przeciwbólowe są zazwyczaj skuteczne w łagodzeniu bólu. Środki przeciwbólowe znane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen, uznaje się za najbardziej skuteczne.

NLPZ mogą nie być dla Ciebie odpowiednie, jeśli chorujesz na astmę, masz wysokie ciśnienie krwi, chorą wątrobę, serce lub problemy z żołądkiem i trawieniem. W tych okolicznościach prawdopodobnie bardziej odpowiednim środkiem przeciwbólowym będzie dla Ciebie paracetamol. Najlepiej zapytaj o poradę swojego lekarza lub farmaceutę. Jeśli tego typu leki przeciwbólowe nie są wystarczająco skuteczne w łagodzeniu bólu, to lekarz rodzinny może przepisać inne lekarstwa.

Ćwiczenia

Jeśli dokucza Ci rwa kulszowa to należy pamiętać o tym, aby pozostawać aktywnym fizycznie. O ile wypoczynek w łóżku może zapewnić chwilową ulgę, o tyle długotrwałe leżenie w łóżku może być niezalecane. Zalecane ćwiczenia to spacery i lekkie rozciąganie. Jeśli z powodu rwy kulszowej otrzymałaś dni wolne od pracy, to należy dążyć do powrotu do zdrowia jak najszybciej.

Okłady / kompresy

Wiele osób uważa, że korzystanie zarówno gorących lub zimnych okładów pozwala zmniejszyć ból. Można zrobić własny zimny okład owijając paczkę mrożonego groszku (lub innego mrożonego produktu) w ręcznik. Zestawy ogrzewających okładów powinny być dostępne w większości aptek. Skuteczne może okazać się stosowanie zamiennie najpierw jednego typu okładu (ciepły/zimny), a następnie drugiego.

Leczenie rwy kulszowej przy długim przebiegu choroby

Leczenie przewlekłej rwy kulszowej zazwyczaj wymaga połączenia technik samopomocy oraz profesjonalnego leczenia. Możliwości jej leczenia przedstawiamy  poniżej.

Środki przeciwbólowe

Długotrwałe stosowanie NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) jako długookresowego sposobu zwalczania bólu zazwyczaj nie jest zalecane, ponieważ może być przyczyną problemów z żołądkiem i układem pokarmowym, takich jak owrzodzenie lub krwawienie wewnętrzne.

Jeśli jednak potrzebujesz uśmierzyć ból występujący przez dłuższy czas można zastosować inne środki przeciwbólowe, chociażby takie jak paracetamol.

Wstrzyknięcie kortykosteroidów

Jeśli inne metody łagodzenia bólu pomagają, to lekarz rodzinny może skierować pacjenta do specjalisty na zabieg zewnątrzoponowego podania leków sterydowych. Dzięki temu zabiegowi dostarczane są silne leki przeciwzapalne bezpośrednio do miejsca zapanego w okolicy nerwów kręgosłupa. Powinno to obniżyć ciśnienie na nerw kulszowy i w wyniku tego zmniejszyć odczuwany ból.

Ćwiczenia i fizjoterapia

Należy również starać się pozostać aktywnym fizycznie, na tyle na ile jest to możliwe, ponieważ spowoduje to zmniejszenie nasilenia objawów. Zaleca się również, aby w przypadkach korzystania z urlopu chorobowego starać się wrócić do pracy jak najszybciej.

Regularne ćwiczenia pomogą wzmocnić mięśnie wspierające kręgosłup. Ćwiczenia także stymuluje produkcję endorfin, które są naturalnymi substancjami chemicznymi działającymi przeciwbólowo.

Twój lekarz może zalecić Ci odpowiedni plan ćwiczeń lub skierować do fizjoterapeuty. Fizjoterapeuta nauczy Cię szeregu ćwiczeń wzmacniających mięśnie, które wspierają kręgosłup i poprawiają jego elastyczność. Mogą również nauczyć Cię jak poprawić swoją postawę i zmniejszyć ryzyko wystąpienia przyszłych problemów z Twoimi plecami.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

Niektóre badania wykazały, że terapia poznawczo-behawioralna (CBT) może pomóc w leczeniu przewlekłego bólu, który jest spowodowany przez rwę kulszową.

CBT jest oparta na zasadzie, że to jak niektóre rzeczy odczuwamy częściowo zależy od sposobu myślenia o tych rzeczach. Badania wykazały, że ludzie którzy szkolą się aby inaczej reagować na ból (na przykład poprzez stosowanie technik relaksacyjnych i utrzymanie pozytywnego nastawienia) doświadczają spadek poziomu dotykającego ich bólu. Osoby te są również bardziej chętne aby pozostać aktywnymi fizycznie, przez co jeszcze bardziej mogą wpłynąć na nasilenie występujących objawów.

Operacja

Operacja może być także jedną z opcji podczas leczenia przypadków przewlekłej rwy kulszowej, przede wszystkim gdy:

  • istnieje zidentyfikowana przyczyna choroby, taka jak przesunięcie lub przepuklina dysku,
  • objawy nie ustąpiły po zastosowaniu innych form leczenia,
  • objawy stają się coraz bardziej dokuczliwe.

Rodzaj przeprowadzanej operacji będzie zależeć od przyczyny wystąpienia rwy kulszowej. Wiele osób czuje się znacznie lepiej po przeprowadzonej operacji, ale jak w przypadku wszystkich zabiegów operacja kręgosłupa niesie ze sobą pewne ryzyko. Występuje ryzyko zakażenia lub nieudanej operacji oraz stosunkowo niskie ryzyko uszkodzenia nerwów. Może to doprowadzić nawet do osłabienia mięśni. Dlatego też zanim zdecydujesz się na operację kręgosłupa omów ze swoim lekarzem korzyści z tego płynące oraz ewentualne ryzyko.

Treść artykułu została skonsultowana z lekarzem