Choroby i zaburzenia

Stwardnienie rozsiane (SM)

Autor: Babinski, Joseph ,  Etude anatomique et clinique de la sclérose en plaques.
Studium anatomiczne stwardnienia rozsianego

Czym jest stwardnienie rozsiane (SM)?

Stwardnienie rozsiane (inaczej SM) jest chorobą wpływającą na mózg i rdzeń kręgowy, w wyniku działania której można spodziewać się utraty kontroli mięśni, wizji, równowagi i czucia (np. drętwienie). Przy stwardnieniu rozsianym nerwy w mózgu i rdzeniu kręgowym zostają uszkodzone przez własny układ odpornościowy . Z tego powodu stan ten jest nazywany chorobą autoimmunologiczną.

Chorobami autoimmunologicznymi nazywa się choroby, z powodu których system odpornościowy organizmu (który prawidłowo działając namierza i niszczy substancje obce dla organizmu, takie jak bakterie) mylnie atakuje zdrowe tkanki. W przypadku SM system immunologiczny atakuje mózg i rdzeń kręgowy – dwa składniki ośrodkowego układu nerwowego. Innymi chorobami autoimmunologicznymi są na przykład reumatoidalne zapalenie stawów oraz toczeń.

Centralny układ nerwowy składa się z nerwów, które działają jak system przesyłu informacji. Każdy nerw obtoczony jest tłustą substancją zwaną mieliną (otoczką mielinową), która izoluje nerwy i pomaga w przenoszeniu impulsów oraz informacji pomiędzy mózgiem a innymi częściami ciała. Dzięki tym informacjom możliwe jest kontrolowanie ruchów mięśni umożliwiających między innymi chodzenie i mówienie.

Stwardnienie rozsiane zostało tak nazwane od narastania chorych komórek w mózgu i / lub rdzeniu kręgowym. Tkanka bliznowata powstaje, gdy ochronna i izolacyjna mielina  (osłaniająca nerwy) zostaje zniszczona – jest to proces zwany demielinizacją. Bez mieliny sygnały elektryczne przesyłane w mózgu i rdzeniu kręgowym zostają zakłócone lub wstrzymane. Mózg nie jest w stanie wysyłać i odbierać informacji. Następuje nagłe załamanie komunikacji będące powodem objawów SM.

Mimo tego, iż nerwy mogą odzyskać mielinę proces ten nie jest wystarczająco szybki aby nadrobić pogarszającą się sytuację, do które dochodzi w przypadku wystąpienia SM. Rodzaje objawów i ich nasilenie oraz przebieg stwardnienia rozsianego różnią się w zależności od osoby, częściowo ze względu na położenie tkanki bliznowatej i zakresu demielinizacji.

SM według Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego jest, z wyjątkiem urazów, najczęstszą przyczyną niepełnosprawności neurologicznej osób będących we wczesnym i średnim wieku dorosłym.

Stwardnienie rozsiane występuje dwa do trzech razy częściej u kobiet niż u mężczyzn, a jego występowanie jest rzadko spotykane przed okresem dojrzewania. Zwiększone ryzyko rozwoju choroby występuje u osób nastoletnich do wieku 50 lat i stopniowo obniża się w kolejnych latach.

Przyczyny wystąpienia SM

Lekarze nadal nie są pewni co wywołuje stwardnienie rozsiane, ale istnieją dane sugerujące, że wpływ na to ma genetyka, środowisko danej osoby, a nawet wirus.

Objawy stwardnienia rozsianego

Objawy stwardnienia rozsianego różnią się w zależności od osoby i mogą zmieniać się w czasie u tego samego pacjenta. Najczęstsze objawy obejmują:

  • osłabienie mięśni,
  • pogorszoną koordynację,
  • zamazane lub zamglone widzenie,
  • ból oczu,
  • podwójne widzenie.

W miarę postępu choroby, objawy mogą obejmować sztywność mięśni (spastyczność), ból, trudności z kontrolowaniem oddawania moczu lub problemy z umiejętnościami poznawczymi.

Diagnoza SM

Wykrycie stwardnienia rozsianego nie jest łatwe, ponieważ objawy są niejasne i często ulotne.

Czynniki, na podstawie których ocenia się występowanie choroby to:

  • dwa lub więcej niepowiązanych przypadków objawów, które mogą być wywołane przez SM. Muszą one trwać co najmniej 24 godziny i wystąpić w odstępie miesiąca;

  • badanie MRI (rezonans magnetyczny) pokazujące obszary demielinizacji (obszary ze zmianami).

Istnieją jednak także inne badania, które pracownik służby zdrowia może wykonać.

Leczenie stwardnienia rozsianego

Dostępny jest szeroki wachlarz leków, które umożliwiają zmniejszenie częstotliwości i nasilenia objawów u niektórych osób ze stwardnieniem rozsianym. Niektóre leki mogą również spowalniać postęp niektórych rodzajów SM.

Istnieją również leki, które mogą:

  • skrócić ataki stwardnienia rozsianego (w przypadku ostrego nasilenia objawów);
  • złagodzić objawy SM (takie jak ból, problemy z oddawaniem moczu i sztywność mięśni).
Treść artykułu została skonsultowana z lekarzem